Hormony tarczycy i interpretacja wyników

Tarczyca składa się z komórek zwanych tyreocytami. Produkują one rodzaj swoistego żelu – tyreoglobulinę. W skład tego żelu wchodzi aminokwas – tyrozyna, z której z kolei powstają hormony tarczycowe. W wyniku przyłączenia się cząsteczek jodu w obrębie tyrozyny powstaje tyroksyna (T4) oraz trójodotyronina(T3).

Tyroksyna (T4) jest 300 razy mniej aktywna niż trójodotyronina(T3), stąd klasyfikowana jako hormon nieaktywny. 20% aktywnej formy hormonu T3 jest produkowane w tarczycy, a pozostałe 80 % powstaje w narządach takich jak wątroba i nerki. Do przemiany T4 do T3 niezbędny jest m.in. cynk.

Niski poziom hormonów tarczycy (T3 iT4) staje się sygnałem do wydzielania TSH (Thyroid Stimulating Hormone), natomiast poziom wysoki tych hormonów hamuje wydzielanie TSH. Na poziom TSH mogą mieć wpływ również takie czynniki jak: stres,
choroba, brak snu, ciąża, niska temperatura otoczenia.

Niedoczynność tarczycy to nic innego jak niewystarczająca produkcja hormonów tarczycowych (T3 i T4).Do produkcji tych hormonów potrzebne są takie związki jak: jod, selen, cynk, tyrozyna. Jeżeli występuje niedobór jodu, powstają wole. Jako, że przyczyny powstawania woli są od dawna dobrze poznane, prostym rozwiązaniem stało się wzbogacanie produktów codziennego spożycia takich jak sól, czy płatki śniadaniowe w ten pierwiastek. Faktycznie spowodowało to znaczny spadek wola wywołanego niedoborem jodu, jednak z drugiej strony czasowo zbiegło się to jednocześnie ze wzrostem zachorowań na limfocytarne zapalenie tarczycy, czyli Hashimoto. Istnieje wiele spekulacji na temat przyczyn choroby, jednak nie wątpliwie istnieje związek między wysoką podażą jodu (dieta bogata w sól) przy jednoczesnej niewystarczającej podaży selenu (gleby ubogie w ten pierwiastek znajdują się niestety m.in. w Polsce), a uszkodzeniem tarczycy spowodowanym przez produkt uboczny powstający w wyniku przemian jodu, czyli nadtlenek wodoru. Więcej na ten temat poczytacie tutaj http://hashimotodieta.pl/kilka-slow-o-jodzie-w-chorobie-hashimoto/

Wracając jednak do tematu, czyli hormonów ich poziom u zdrowego człowieka wg. większości norm laboratoryjnych powinien mieścić się w poniższych zakresach
FT3: 1,71-3,71 pg/ml
Ft4: 0,7-1,48 ng/dl
TSH: 0,35-4,95 uIU/ml

*F (free) – oznacza że badanie dotyczy wolnej formy hormonów co w większości laboratoriów uznawane jest za standard jako bardziej miarodajny wskaźnik diagnostyczny

Należy dodać, że specjaliści od chorób tarczycy skłaniają się raczej do węższych norm TSH w zakresie między 1, a 2 uIU/ml. Sama z doświadczenia zauważyłam, że gdy u młodej osoby TSH przekracza 2,5 to w dalszych badaniach typu USG, przeciwciała anty-TPO i anty-TG okazuje się że są to początki niedoczynności. Niestety większość lekarzy ignoruje wysokie wyniki TSH dopóki nie przekroczą 4, gdzie często okazuje się, że tarczyca już jest w fatalnym stanie.
Niektórzy lekarze zalecają często jedynie badanie FT4, podczas gdy u wielu osób zdolność zamiany T4 do aktywnej postaci T3 może być zaburzona. Przy mieszczącym się w normie poziomie FT4 może nie być wystarczającej ilości FT3 – co widziałam wielokrotnie wśród moich Pacjentów. Aby sprawdzić czy konwersja FT4 do FT3 jest prawidłowa polecam poniższy kalkulator
http://www.chorobytarczycy.eu/kalkulator
Jeśli chodzi o interpretację wyników to najlepiej gdy FT3 i FT4 są na poziomie powyżej 50%, a różnica procentowa między FT3 i FT4 jest jak najmniejsza i nie przekracza 30%. Jeżeli mamy dość wysoki poziom FT4 np. na poziomie 60%, a FT3 na poziomie 10% może to wskazywać na upośledzoną konwersję. Czym może być to spowodowane? Najczęściej dzieje się tak w wyniku niedoborów selenu, cynku, żelaza, rzadziej witaminy A, ryboflawiny, pirydoksyny i B12. Warto więc poszerzyć diagnostykę o zawartość tych pierwiastków w organizmie, a w szczególności zwrócić uwagę na stężenie ferrytyny we krwi, której poziom często jest zaniżony w przypadku Pacjentek płci pięknej. Innym czynnikiem upośledzającym konwersję FT4 do FT3 jest stosowanie takich leków jak: beta-blokery, pigułki antykoncepcyjne, fenytoina i teofilina, nadmiar ołowiu, rtęci, pestycydów, zaburzenia gospodarki cukrowej.

Rzadziej zlecane są badania na odwróconą formę T3. Odwrócona forma T3 (rT3) jest produkowana m.in. w sytuacjach stresowych. Forma ta przyłącza się do receptora tarczycy, ale zamiast go aktywować, powoduje jego zablokowanie.

Selen w chorobie Hashimoto

Na początku opiszę krótko jaki jest związek między selenem, a pracą tarczycy.
Po pierwsze selen to silny antyoksydant, który bierze udział w metabolizmie hormonów tarczycy, a dokładnie w przemianie FT4 w FT3 – czyli aktywną formę hormonu.
W badaniach na zwierzętach oraz w przeprowadzonych na mniejszą skalę badaniach na ludziach na terenie Węgier, Niemiec i Grecji (m.in. badania Dr. Mazokopakia, Dr. Gärtnera) wykazano związek między suplementacją selenu w dawce 200 mcg przez 6 miesięcy, a redukcją przeciwciał tarczycowych anty-TPO.
Badania opublikowane w 2005 roku przez J. Köhrle F. Jakob B. Contempré J. E. Dumont, wykazały rolę selenu w ochronie tarczycy przed toksycznym wpływem H2O2, którego nadmiar może wpływać na uszkodzenie tarczycy.
Badań wskazujących na ochronną rolę selenu w niedoczynności tarczycy Hashimoto jest dużo więcej i choć istnieje również kilka nie wykazujących związku między suplementacją tego pierwiastka, a przebiegiem choroby, większość przemawia na korzyść suplementacji tego pierwiastka pod postacią selenometioniny lub selenianu sodu w dawce 200 mcg na dobę. Uzupełnienie tego pierwiastka w diecie jest szczególnie istotne na terenach gdzie gleba jest uboga w selen, m.in. na terenach Polski.

Wiele osób przyjmujących do tej pory masę leków stara się unikać wprowadzania kolejnych pigułek (czemu wcale się nie dziwię) i poszukuje bardziej naturalnych źródeł selenu. I w tym momencie pojawiają się słynne orzechy brazylijskie. Faktycznie są to produkty bardzo zasobne w ten pierwiastek z tym, że zawartość selenu zależy od miejsca pochodzenia, a dokładnie od zasobności gleby w ten pierwiastek. Z tego względu ciężko jest określić chociaż orientacyjną zawartość selenu w orzechach brazylijskich bez uwzględnienia kraju z którego są importowane. Zawartość selenu w 1 orzechu brazylijskim pochodzącym z centralnej części Brazylii może wynieść 180 mcg, w orzechu z Peru 33 mcg, a z Boliwii zaledwie 8 mcg. Większość źródeł wskazuje, że najbogatsze w ten pierwiastek są orzechy pochodzące z właśnie z Brazylii, Wenezueli oraz Kolumbii. Bezpieczną ilością zapewniającą dostateczną ilość selenu w podaży dobowej wydaje się więc od 1 do 6 orzechów dziennie, w zależności od kraju pochodzenia.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17696828
https://academic.oup.com/edrv/article-lookup/doi/10.1210/er.2001-0034
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17696828
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23046013
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17450242
Socha K. i in., Nawyki żywieniowe a stężenie selenu w surowicy u pajentów z chorobą Hashimoto, Probl Hig Epidemiol, 2012, 93 (4), 824-827
Zagrodzki P. i in., Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto, Postępy Hig Med Dośw, 2014, 68, 1129-1137

Czym jest choroba Hashimoto?

Choroba Hashimoto, czyli  limfocytarne zapalenie tarczycy, należy do chorób autoimmunologicznych. Oznacza to, że w wyniku nieprawidłowego pobudzenia układu immunologicznego dochodzi do powstawania przeciwciał przeciwko własnej tarczycy. Powoduje to przewlekłe niebolesne zapalenie tarczycy, powoli (przez lata) niszczące ten gruczoł i prowadząc do zmniejszenia produkcji hormonów. Mimo, iż choroba często traktowana  jest jako choroba tarczycy, bardziej trafnie było by ją zakwalifikować jako  chorobę całego organizmu, gdyż “narządem” upośledzonym jest tu układ immunologiczny. Nazwa choroby pochodzi od nazwiska japońskiego lekarza Hakaru Hashimoto, który w 1912 roku zdiagnozował 4 przypadki tego schorzenia.

Jakie są przyczyny choroby?

Do tej pory nie udało się określić konkretnych czynników wywołujących chorobę, choć w środowisku naukowym istnieje wiele hipotez i kontrowersji. Wskazuje się na powiązanie pojawienia się choroby z :

    • uwarunkowaniami genetycznymi (choroby autoimmunologiczne w rodzinie)
    • zaburzenia hormonalne (kobiety zapadają na chorobę Hashimoto 80% razy częściej w stosunku do mężczyzn, dodatkowo pierwsze objawy choroby manifestują się po porodzie)
    • silne pobudzenie układu immunologicznego czynnikami zewnętrznymi takimi jak m.in.: zakażenia wirusowe, bakteryjne, pasożytnicze, przewlekły stres
  • dysbioza jelitowa i rozwój zespołu jelita przesiąkliwego (leaky gut syndrome)

Bibliografia

  • Bartnicka A., Drews-Reczewska K., Dronka-Skrzypczak J., Gałęcka M., Łukaszewicz Z.,  Dieta w chorobach autoimmunologicznych, PZWL 2017
  • Gołąb J. Jakubisiak M. Lasek W. Stokłosa T.: Immunologia, wyd. II, PZWL, Warszawa 2012
  • Andrzej Lewiński: Niedoczynność tarczycy, w Interna Szczeklika 2017
  • Andrzej Lewiński: Przewlekłe zapalenia tarczycy, w Interna Szczeklika 2017, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
  • Barbara Jarząb: Choroby tarczycy, w Interna Szczeklika 2017, Medycyna

Co zwiększa ryzyko występowania choroby?

Do czynników zwiększających ryzyko występowania choroby należą:

  • zmiany hormonalne: ciąża, urodzenie dziecka, wiek okołomenopauzalny
  • przewlekłe infekcje o podłożu bakteryjnym i wirusowym
  • płeć żeńska
  • występowanie innych chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak m.in.: cukrzycą typu 1, celiakia, reumatoidalne zapalenie stawów, bielactwo, niedokrwistość Addisona i Biermera
  • długotrwały stres
  • występowanie chorób tarczycy oraz chorób autoimmunologicznych (z autoagresji) w najbliższej rodzinie

Inne dolegliwości często „chodzące w parze” z chorobą Hashimoto

  • Cukrzyca typu 1 oraz typu 2
  • Niedoczynność lub nadczynność kory nadnerczy
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Otyłość
  • Insulinooporność!!!
  • Schorzenia reumatyczne
  • Celiaklia
  • Endometrioza
  • Bielactwo nabyte
  • Autoimmunizacyjne choroby wątroby

Ze względu na większe ryzyko występowania tych chorób, osobom z Hashimoto poleca się baczną samoobserwację pod kątem występowania objawów charakterystycznych dla poszczególnych jednostek chorobowych, a w razie zauważenia charakterystycznych dolegliwości, wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych.

Objawy w chorobie Hashimoto

Pierwsze miesiące choroby często przypominają raczej nadczynność tarczycy, niż niedoczynność i jest to okres tzw. Hashitoxicosis. Dzieje się tak ponieważ w miarę niszczenia tarczycy przez przeciwciała do krwioobiegu przedostaje się duża ilość hormonów tarczycowych. W obrazie USG tarczyca może być zarówno zmniejszona jak i powiększona.Z czasem objawy jednak coraz bardziej przypominają te w niedoczynności tarczycy  i to właśnie ku niedoczynności tarczycy ostatecznie wiedzie nieleczona choroba. Do późniejszych objawów chorobowych zaliczamy:

  • zmęczenie i brak energii, nadmierna senność w ciągu dnia
  • szybka męczliwość
  • zaburzenia pamięci i sprawności intelektualnej
  • depresje
  • dreszcze, marznięcie
  • zaparcia
  • bóle stawów
  • upośledzenie słuchu
  • wypadanie włosów i łamliwość paznokci
  • podatność na przeziębienia i infekcje dróg oddechowych
  • objawy przyspieszonego starzenia się
  • przyrost masy ciała
  • uczucie ciągłego zimna
  • podwyższony cholesterol
  • niedokrwistość
  • zatrzymanie płynów w organizmie

Nasilenie poszczególnych objawów zależy od  stopnia zaawansowania choroby i kondycji tarczycy. Jako, że choroba przez lata nie daje żadnych wyraźnych objawów, większość chorych jest zdiagnozowana w momencie gdy doszło już do znacznego uszkodzenia tarczycy lub jest ona już w stanie zanikowym.

WCZESNA DIAGNOZA CHOROBY W ZNACZNYM STOPNIU UŁATWIA LECZENIE I KOMFORT ŻYCIA PACJENTA!

Rozpoznania choroby Hashimoto

Chorobę diagnozuje się poprzez wykonanie specyficznych badań.

Najważniejsze z nich to:

  • USG tarczycy
  • Oznaczenie poziomu przeciwciał anty-TPO (rozpoznana dokonuje się przy znacznie podwyższonym poziomie –  co najmniej 500; niższe miano jest nieswoiste i może występować w przypadku innych chorób)
  • Oznaczenie poziomu TSH
  • Dodatkowo zaleca się również wykonanie badań:

  • poziomu prolaktyny (PRL) – ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń wydzielania tego hormonu w chorobach tarczycy i chorobach o podłożu autoimmunologicznym
  • poziomu trójglicerydów (TG) – ze względu na większe ryzyko wartości ponadnormatywnych 

* Dopóki objawy niedoczynności tarczycy nie ustąpią należy kontrolować poziom fT3, fT4, TSH (co 4-6 tygodni) i dopasowywać dawkę hormonu. Jeżeli pomimo to objawy utrzymują się należy wziąć pod uwagę inne możliwe przyczyny i rozszerzyć obszar poszukiwań.

 

Rozpoznanie przyczyn choroby Hashimoto – ważne badania dodatkowe

Równie ważne co dokładana diagnoza choroby jest również poznanie przyczyn choroby, co w znacznym stopniu decyduje o powodzeniu jej leczenia. Co prawda nie ma jednoznacznych dowodów naukowych wskazujących na konkretną przyczynę choroby, jednak ze względu na coraz liczniejsze doniesienia na temat związku chorób autoimmunologicznych z nieszczelną śluzówką jelita oraz/i zaburzoną mikroflorą jelitową warto wykonać poniższe badania

TESTY NA NIETOLERANCJE POKARMOWE

Podobnie jak w przypadku innych chorób o podłożu autoimmunologicznym warto wykonać test na nietolerancje pokarmowe, ze względu na zwiększone ryzyko nieprawidłowej reakcji organizmu na spożycie pewnych pokarmów w tej chorobie. Wspomniana nieprawidłowa reakcja polega na przedostawaniu się niestrawionych białek pokarmowych przez nieszczelne bariery jelitowe (tzw. przeciekające jelita) do krwi, gdzie pobudzają produkcję przeciwciał (klasy IgG). Dochodzi więc do nieprawidłowej i nadmiernie nasilonej reakcji systemu odpornościowego na nieszkodliwe same w sobie składniki obecne w żywności.Najczęstszymi produktami źle tolerowanymi przez chorych są: mleko i produkty z jego udziałem, pszenica, gluten, soja. Nie ma jednak reguły, że wszyscy chorzy źle reagują na powyższe produkty, dlatego najlepszą metodą jest wykonanie testu i wykluczenie poszczególnych produktów na podstawie uzyskanego wyniku.Najbardziej wiarygodne wyniki można uzyskać poprzez wykonanie testów genetycznych. Testy wykonywane z krwi charakteryzują się mniejszą czułością.

JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE BADANIE MIKROBIOLOGICZNE KAŁU np. typu KyberKompakt (badanie składu mikroflory jelitowej, wykrywanie obecności grzybów) + dodatkowo badanie na obecność pasożytów

Ze względu na to, że nieprawidłowy skład mikroflory jelitowej może stać się przyczyną przewlekłych stanów zapalnych

BADANIE POZIOMU WITAMINY D3

Jako, że poziom tej witaminy odgrywa ogromną rolę w „wyciszaniu” procesów autoimmunologicznych, warto sprawdzić jej poziom we krwi.

KRZYWA CUKROWA WRAZ Z POMIAREM STĘŻENIA INSULINY

W celu zdiagnozowania ew. insuliniiporności, której ryzyko występowania w przypadku osób chorych jest większe

Leczenie choroby Hashimoto

Standardowe leczenie choroby jest objawowe i polega na podawaniu syntetycznych hormonów tarczycowych, które z powodu zniszczenia narządu, przestają być w naturalny sposób produkowane przez organizm. Najczęściej podawanymi lekami są Letrox, Eutyrox, ewentualnie Eltroxin albo Novothyral. Przyjmowanie leków jednak nie wpływa na cofnięcie się powstałych zmian, czy regenerację komórek tarczycy, a jedynie pozwalają na uniknięcie lyb złagodzenie dolegliwości związanych z deficytem hormonów we krwi, m.in. nadmierną masą ciała, obniżoną odpornością, czy sprawnością intelektualną. Coraz częściej stosowane jest również leczenie przyczynowe, które ma na celu nie tylko złagodzenie objawów choroby, ale również eliminację przyczyn problemu. Z tego względu dużą wagę przywiązuje się do stosowania odpowiedniej diety, z której należy wykluczyć składniki nasilające stan zapalny, wpływające na zmniejszenie produkcji hormonów tarczycy oraz produkty działające drażniąco na jelita. Z drugiej strony należy wzbogacić dietę o produkty wpływające na przyspieszenie metbolizmu oraz łagodzące stan zapalny w organizmie.

Poprzez odpowiednio dobraną dietę można więc nie tylko wpłynąć na zniwelowanie lub złagodzenie  przykrych dolegliwości związanych z chorobą, ale też nawet zatrzymać lub spowolnić jej przebieg, co w wybranych przypadkach powoduje nawet całkowitą regresję i powrót do zdrowia.

Co chorzy zyskują poprzez stosowanie odpowiedniej diety?

  • poprawa samopoczucia
  • złagodzenie dokuczliwych objawów choroby jak m.in. przemęczenie, osłabienie, problemy z koncentracją itd.
  • unormowanie  masy ciała
  • zmniejszenie ryzyka powikłań choroby takich jak: choroba niedokrwienna serca, hipercholesterolemia, zaparcia i bóle brzucha
  • obniżenie poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych
  • zmniejszenie dawki stosowanego leku, a nawet całkowity powrót do zdrowia (dotyczy osób we wczesnym stadium choroby, u których nie doszło do poważnych uszkodzeń tarczycy)
  • uszczelnienie nabłonka jelitowego i likwidacja nadżerek jelitowych

Produkty szkodliwe, które należy wyeliminować z diety przy chorobie Hashimoto

To przede wszystkim toksyny i składniki, które przyczyniają się do uszkodzenia śluzówki jelita:

  • syntetyczne dodatki do jedzenia, czyli wszelkie produkty wysoko przetworzone jak: słodycze, chipsy, gotowe dania obiadowe, zupy z proszku i inne produkty instant, „nafaszerowane” hormonami mięso, spulchniane azotem serki, pieczywo cukiernicze, fast-foody itd.
  • leki i suplementy diety o kiepskim składzie
  • dym nikotynowy
  • alkohol
  • mocna kawa
  • pestycydy i środki owadobójcze (pryskane owoce i warzywa)
  • sztuczne słodziki, zawarte m.in. w coli light, słodkich napojach oraz innych produktach z grupy tzw. dietetycznych, często opatrzonych napisem „fit”, „light” itd.

Produkty o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym

  • białe pieczywo, słodzone płatki, naleśniki, wafle ryżowe, słodycze, biały ryż, soki itd.

Produkty blokujące produkcję hormonów tarczycy, o działaniu wolotwórczym:

  • warzywa krzyżowe: kapusta biała, włoska, brokuły, brukselka (szczególnie jedzone na surowo)
  • soja i przetwory sojowe jak np. sos sojow
  • kasza jaglana

Inne produkty na które trzeba uważać w chorobie Hashimoto

LAKTOZA, CUKIER, PSZENICA

W przypadku wielu chorych eliminacja z diety mleka, słodyczy oraz pszenicy lub/i produktów zawierających gluten przynosi dużą poprawę samopoczucia oraz wyciszenie procesów autoimmunizacyjnych, dlatego warto wyeliminować te produkty z diety. W przypadku eliminacji glutenu, po okresie około pół roku można zacząć stopniowo ponownie wprowadzać produkty zawierające gluten (z wyjątkiem produktów zawierających zwykłą pszenicę) i obserwować reakcje organizmu. Czas eliminacji poszczególnych produktów z diety jest dobierany indywidualnie, w zależności od wyników testów na nietolerancje pokarmowe i może być różny (od 3 miesięcy nawet przez całe życie). Z picia mleka oraz jedzenia słodyczy należy całkowicie zrezygnować.

Poniżej lista produktów zawierających gluten

  • Pszenica (i jej dawne odmiany, np. orkisz, płaskurka), pszenżyto, jęczmień, żyto, zwykły owies (ze względu na zanieczyszczenia), mąka pszenna, żytnia, jęczmienna, płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane, kasza manna, kuskus, kasza jęczmienna (pęczak, mazurska, perłowa), musli, kasze owsiane, kaszki błyskawiczne zbożowe i mleczno – zbożowe, makaron pszenny, makaron żytni, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pieczywo – każde – jeśli nie jest oznaczone jako bezglutenowe (chleb biały i razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel, pieczywo chrupkie, precle), pieczywo cukiernicze suche (herbatniki, ciastka, wafle, biszkopty, pierniczki, sucharki, paluszki itp.), ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka do hamburgera, bułka tarta, otręby pszenne/żytnie
  • Panierki do mięs i ryb oraz potrawy panierowane
  • Napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego, produkty mleczne z ziarnami zbóż
  • Ciasta i ciastka upieczone z niedozwolonych mąk lub z niedozwolonym proszkiem do pieczenia, słód jęczmienny
  • Kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje słodzone słodem jęczmiennym, piwo
  • Zwykły sos sojowy
  • Zupy zaprawiane mąką, zupy z makaronem, z lanym ciastem
  • Zwykły proszek do pieczenia, hydrolizowane białko roślinne, seitan (zastępnik mięsa stosowany przez wegetarian) komunikanty z mąki pszennej, zwykłe opłatki świąteczne
  • Większość wędlin, szczególnie tzw. wysokowydajne
  • Gotowe sosy, mieszanki przypraw

Kilka słów o jodzie w chorobie Hashimoto

Jod jest absorbowany przez tarczycę z krwi, gdzie w procesie utleniania zostaje zamieniony do postaci aktywnej. W procesie utleniania bierze udział enzym peroksydaza tarczycowa i uwalniany jest nadtlenek wodoru. To właśnie produkt uboczny, czyli nadtlenek wodoru stanowi potencjalne zagrożenie dla tarczycy. Związek ten wykazuje działanie prozapalne i gdy nie jest neutralizowany przez swoje przeciwieństwo czyli antyoksydant jakim jest selen, może powodować uszkodzenia tarczycy. Istotne jest więc aby podaż jodu w diecie była jednocześnie zbilansowana z odpowiednią ilością selenu.

Temat jodu w chorobie Hashimoto należy do kontrowersyjnych, istnieje wiele sprzecznych poglądów dotyczących wpływu tego pierwiastka na zdrowie chorych. Dzieje się tak dlatego, że wiele osób „wrzuca do 1 worka” niedoczynność tarczycy i chorobę Hashimoto, ustalając tym samym jednakowy sposób leczenia tych chorób co jest kolosalnym błędem. Co prawda, faktem jest, że z czasem Hashimoto bardzo często prowadzi do niedoczynności tarczycy, jednak przyczyny wywołujące obie choroby są różne, co powoduje że sposób leczenia obu chorób również powinien być odmienny. Choroba Hashimoto spowodowana jest nieprawidłową reakcją układu odpornościowego, prowadzącą do zniszczenia tego narządu, natomiast niedoczynność tarczycy powstaje najczęściej na skutek usunięcia tego narządu, bądź jego uszkodzenia. Przyczyn uszkodzania tarczycy może być wiele, są to m.in.: niedobory jodu, selenu, uboczne działanie pewnych leków, zaburzenia przysadki mózgowej itd.

Większość wiarygodnych źródeł naukowych odradza osobom z Hashimoto spożywanie dużej ilości produktów bogatych w jod. Dzieje się tak, ze względu na to, że zajęta procesem autoimmunologicznym tarczyca, nie radzi sobie z metabolizowaniem jodu i pierwiastek ten odkłada się w komórkach tarczycy, powodując powiększenie narządu i potęgując uciążliwe dolegliwości takie jak m.in.: zmęczenie, ospałość, brak energii.

 Z tego względu nie zaleca się przyjmowania preparatów jodu oraz spożywania dużych ilości produktów, takich jak:

  • wodorosty morskie, np. w formie sushi- sól
  • ryby takie jak: dorsz, mintaj, halibut
  • Dodatkowo nie zaleca się długich pobytów nad morzem.

Pożądane produkty i składniki w diecie osób chorych na Hashimoto

KWASY OMEGA-3

Są składnikiem o udowodnionym skutecznym działaniu we wspomaganiu leczenia chorób z autoagresji. Łagodzą stan zapalny, jaki towarzyszy chorobie, a ponad to pomagają zwiększyć koncentrację i chronią przed depresją. Najbogatszymi źródłami w diecie tych kwasów są:

  • ryby takie jak: łosoś atlantycki, sardela, sardynki, szproty, śledź atlantycka, makrela wędzona, pstrąg, tuńczyk
  • siemię lniane w ziarnach, zmielone przed spożyciem lub olej lniany
  • orzechy włoskie

Ze względu na wysokie zawartości rtęci i zanieczyszczeń w rybach hodowlanych, jak również w popularnym tuńczyku w puszce, ryb –  tych należy unikać. Warto wybierać ryby dziko żyjące, np. z terenu Atlantyku, czy Pacyfiku oraz małe rybki akie jak: szproty, czy sardynki.

SELEN

Niedobór tego pierwiastka jest jednym z poznanych czynników wyzwalających Hashimoto, dlatego nie powinno go zabraknąć w diecie osób chorych. Najobfitsze źródła w żywności zostały przedstawione poniżej

PRODUKT ZAWARTOŚĆ NA 100 G
orzechy brazylijskie 127
łosoś świeży 32,2
łosoś wędzony 26
jaja kurze całe 23,3
kasza gryczana 20
kakao 14,3
szynka wędzona 12,1
czekolada gorzka 4,5
orzechy włoskie 1,7

SILNE PRZECIWULTANICZE W ŻYWNOŚCI

Produkty z tej grupy powinny znaleźć się w diecie chorych na co dzień ze względu na silne działanie antywolnorodnikowe

  • WITAMINA C
    Najlepsze źródła: pietruszka, papryka, porzeczki, truskwaki, dzika róża, aronia, kiwi, pomarańcze i inne cytrusy
  • WITAMINA E
    Najlepsze źródła: oliwa z oliwek, orzechy brazylisjkie, włoskie, migdały, pestki dyni, ziarna słonecznika
  • BETA KAROTEN
    Najlepsze źródła: marchew, dynia, marchewka, morele, brzoskwinie, pomidory
  • CYNK
    Najlepsze źródła: ostrygi,
    pestki dyni, kiełki pszenicy, ziarna sezamu, gorzka czekolada, mięso wołowe, cielęce, wieprzowe, fasola, kasza gryczana, płatki owsiane
  • POLIFENOLE
    Borówki, jagody, granaty, czerwone winogrona, żurawina, brokuły, jarmuż, liście selera, żółta i zielona fasola, gryka, herbata zielona, biała, imbir, cynamon, papryka chili, czosnek, papryka czerwona, gorzka czekolada

BŁONNIK

Jako, że chorobie często towarzyszy spowolniony metabolizm oraz tendencja do zaparć, w codziennej diecie powinny znaleźć się produkty będące bogaty źródłem błonnika jak:

  • soczewica, groch, fasola, cieciorka, brukselka, brokuły, pasternak
  • maliny, truskwaki, porzeczki, marakuja, kiwi, suszone śliwki, morele, figi, jabłka
  • płatki owsiane, otręby owsiane, kasza gryczana, ryż brązowy, dziki, płatki z amarantusa
  • orzechy włoskie, laskowe, migdały, pestki dyni, słonecznika, siemię lniane

UWAGA!

W PRZYPADKU NIETOLERANCJI POKARMOWYCH Z DIETY NALEŻY WYKLUCZYĆ PRODUKTY ZAWIERAJĄCE SKŁADNIKI ŹLE TOLEROWANE

USZCZELNIENIE NABŁONKA JELITOWEGO, PRZYWRÓCENIE PRAWIDŁOWEJ MIKROFLORY JELITOWEJ

  • Domowy rosół z kury – pod warunkiem, że mięso zostanie kupione z „pewnego źródła”: kurczak zagrodowy, mięso ekologiczne
  • Probiotyki i prebiotyki – dobrej jakości, o wysokiej zawartości bakterii probiotycznych
  • Ryby o wysokiej zawartości kwasów omega-3
  • Olej kokosowy
  • Kefir, maślanki i oraz jogurty naturalne z jak najmniejszą ilością dodatkowych substancji
  • Kapusta kiszona, ogórki kiszone – oraz soki z tych produktów
  • Naturalne prebiotyki: cykoria/kawa z cykorii, banany, por, czosnek, siemię lniane

ŁAGODZENIE STANU ZAPALANEGO

  • Herbata z czystka/herbata zielona
  • Kurkuma – do potraw na bazie ryżu i innych
  • Naturalne produkty na bazie aloesu
  • Imbir
  • Czonek

SUPLEMENTY DIETY

Bardzo często w chorobach autoimmunologicznych stwierdza się niedobory witaminy D. Warto więc zbadać stężenie tej witaminy we krwi i w razie niedoborów wdrożyć odpowiednią suplementację.W przypadku nie jedzenia ryb poleca się również wprowadzenie preparatów zawierających wysokie dawki kwasów omega 3 (EPA i DHA) – również wyprodukowanych z ryb dziko żyjących.

POLECANE NAPOJE

Woda mineralna, o wysokiej zawartości wapnia i magnezu, zielona herbata, herbata z czystka – ze względu na silne właściwości przeciwzapalne

Najważniejsze zalecenia dietetyczne w chorobie Hashimoto w pigułce

  • Na co dzień zjadamy co najmniej 4 porcje warzyw dziennie. Im bardziej intensywny kolor – tym lepiej (większa zawartość przeciwutleniaczy)
  • Unikamy spożycia kapusty, brukselki, brokułów, soi oraz kaszy jaglanej – ze względu na zawartość goitrogenów oraz substancji blokujących produkcję hormonów tarczycy
  • Na co dzień pijemy dużo zielonej herbaty i stosujemy takie przyprawy jak imbir, kurkuma, chili
  • Rezygnujemy ze spożycia potraw przetworzonych, produktów gotowych, słodyczy oraz produktów typu light
  • Na co dzień pijemy dużo wody,
  • Rano spożywamy owsiankę/płatki z amarantusa na wodzie z dodatkiem zmielonego wcześniej siemienia lnianego
  • W razie niedoborów stosujemy suplementacje: witamina D3, selen, kwasy omega 3 (jeżeli nie jemy ryb), probiotyki
  • Mięso kupujemy tylko ze sprawdzonych źródeł – unikamy kurczaków faszerowanych hormonami
  • Unikamy tłustych mięs jak karkówki, kiełbasy, salcesony, pasztety
  • Jak najczęściej spożywamy ryby takie jak: szproty, śledź, łosoś, sardynki, pstrąg – najlepiej pochodzące z Pacyfiku/Atlantyku (unikamy ryb hodowlanych)
  • Codziennie jemy 1-2 porcje owoców, najlepiej: aronia, truskawki, porzeczki, kiwi, pomarańcze, jabłka
  • Do smażenia stosujemy olej kokosowy
  • Nie przejadamy się, jemy 4-5 posiłków dziennie
  • Jemy ogórki kiszone, kapustę, sok z tych warzyw, kefiry, naturalne jogurty (jeżeli dobrze tolerujemy przetwory mleczne)
  • Wykluczamy z diety produkty źle tolerowane, w tym również produkty zawierające pszenicę
  • Nie stresujemy  się
  • Co najmniej 3 razy w tygodniu jesteśmy aktywni fizycznie
  • Pijemy dużo wody,  ranek zaczynamy od wody z cytryną
  • Rezygnujemy z picia soków owocowych i słodkich napoi

Wszystkie osoby chore zachęcam do przestrzegania wyżej wymienionych zasad. Ze względu na to, że osoby z Hashimoto różnie reagują na zmiany w diecie, polecam wizytę u dietetyka, który profesjonalnie podejdzie do tematu i będzie na bieżąco kontrolował rezultaty diety. Osoby zainteresowane zapraszam do działu oferta IDM