Dieta bezlaktozowa w chorobie Hashimoto

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na wpływ poszczególnych produktów spożywczych i składników w nich zawartych na wystąpienie, ale również dalszy rozwój choroby Hashimoto. Jedną z substancji o której się mówi jest laktoza. Produktami zawierającymi w swoimi składzie ten dwucukier są produkty mleczne i mleko wszystkich ssaków. Największa zawartość laktozy występuje w mleku owczym, ale niewiele mniej jest jej w mleku krowim i kozim [1,3].

https://unsplash.com/photos/10SLUJj6G6w

Istnieją badania potwierdzające korzystny wpływ eliminacji produktów będących źródłem laktozy na stężenie hormonu TSH w surowicy krwi. Podkreśla się jednak, że zależność ta zachodziła jedynie w grupie osób ze stwierdzoną nietolerancją laktozy. Eliminacja tego składnika w tej grupie pacjentów wpłynęła ponadto na zmniejszenie przyjmowanych przez chorych dawek tyroksyny. Aktualne doniesienia nie wskazują na korzyści stosowania diety bezlaktozowej u wszystkich chorych z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy. W populacji osób dorosłych w Polsce nietolerancja laktozy dotyka około 20-25% społeczeństwa [1]. Asik i wsp. [2] w swoim badaniu wskazują jednak, że wśród osób chorujących na Hashimoto odsetek stwierdzonych nietolerancji jest bardzo wysoki. Wśród 84 osób z tą chorobą aż u 76% z nich potwierdzono niedobór enzymu rozkładającego cukier mleczny [2].

Jak wynika z przytoczonych wyżej źródeł zastosowanie diety bezlaktozowej u wszystkich osób chorych na zapalenie tarczycy nie jest zasadne, jednak ze względu na częstość współistnienia Hashimoto z nietolerancją laktozy zaleca się wykonanie testu w kierunku nietolerancji laktozy szczególnie u osób, u których występują duże zaburzenia w stężeniu hormonu TSH. Testem takim jest test wodorowy test oddechowy (WTO), który polega na pomiarze stężenia wodoru w wydychanym powietrzu po podaniu pacjentowi węglowodanów (w tym wypadku laktozy). Nadmienić należy jednak, że w przypadku potwierdzenia obecności nietolerancji na ten składnik u chorego na Hashimoto nie ma potrzeby całkowicie rezygnować ze spożywania produktów mlecznych. Dostępne są bowiem produkty mleczne pozbawione tego cukru- tzw. produkty bezlaktozowe oraz produkty o bardzo niskiej zawartości tego cukru, jak choćby sery twarde typu parmezan, które przez większą grupę chorych są dobrze tolerowane . Na rynku możemy też nabyć produkty z których wyeliminowano laktozę np. produkty firm takich jak Mlekovita, Piątnica czy Zott Natur [1, 3].

Tabela 1. Zawartość laktozy w wybranych produktach mlecznych

ProduktyZawartość laktozy (g/na 100 g produktu)
Mleko odtłuszczone w proszku51
Czekolada mleczna10-11
Mleko bezlaktozowe po hydrolizie<0,03
Mleko krowie 2%4,7
Jogurt, maślanka, kefir4,1-4,7
Lody śmietankowe4,4
Śmietana 18%3,6
Serek wiejski3,3
Ser twarogowy półtłusty3,2
Serek homogenizowany waniliowy2,9
Ser feta, mozarella, topiony1,0
Sery pleśniowe, żółte np. Gouda, masło0,1

Kunachowicz H, Nadolna I, Przygoda B i wsp. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005.

Bibliografia:

  1. Ratajczak A. E., Moszak M., Grzymisławski M.: Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ 2017, 7, s.305-311.
  2. Asik M., Gunes F., Binnetoglu E. i wsp.: Decrease in TSH levels after lactose restriction in Hashimoto’s thyroiditis patients with lactose intolerance. Endocrine 2014, 46, s. 279-284.
  3. Cichocka A.: Dieta dla osób dorosłych z nietolerancją laktozy [online]. Medycyna Praktyczna, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/diety/diety_w_chorobach/75727,dieta-dla-osob-doroslych-z-nietolerancja-laktozy ( 28.01.19).

Dieta w chorobie Hashimoto

Białko, tłuszcze, węglowodany w diecie chorych na Hashimoto

W dietoterapii autoimmunologicznego zapalenia tarczycy istotną rolę odgrywa prawidłowa podaż podstawowych składników odżywczych takich jak węglowodany, białka i tłuszcze.

Jednym z głównych zaleceń dietetycznych jest zwiększenie spożycia białka pełnowartościowego przez osoby chore. Jest to ważne nie tylko ze względu na zapewnienie odpowiedniej produkcji hormonów tarczycy, ale również ze względu na obniżony metabolizm u tych osób [1].  Uważa się, że udział tego składnika w diecie powinien wynosić około 15-20%, a czasem nawet 25% (m.in. przy współtowarzyszącej insulinooporności). Do produktów spożywczych dostarczających pełnowartościowego białka zaliczyć możemy m.in.: mięso, jaja, ryby. Innym wartościowym produktem bogatym w białko są nasiona roślin strączkowych. Jednak ze względu na mniejszą przyswajalność białka pochodzenia roślinnego zaleca się łączenie ich z produktami zbożowymi, co pozwoli uzupełnić brakujące aminokwasy [1, 2]. Mleko i produkty mleczne również będące dobrym źródłem tego składnika są jednak zalecane są w umiarkowanych ilościach w chorobie Hashimoto. Związane jest to przede wszystkim z gorszą jakością dostępnego w sprzedaży mleka krowiego w porównaniu do wcześniejszych lat, ale również zdolnościami antygenowymi kazeiny zawartej w produktach mlecznych [2].

Podaż kolejnego składnika odżywczego czyli tłuszczu w diecie chorych nie powinna przekraczać 30% całodziennego zapotrzebowania. Unikać należy w szczególności nadmiernego spożycia tłuszczów nasyconych, których podstawowym źródłem są produkty pochodzenia zwierzęcego. Tłuszcze dodane w diecie chorego powinny pochodzić przede wszystkim z produktów roślinnych. Spożycie olejów lnianego i rzepakowego pochodzących z pierwszego tłoczenia, oliwy z oliwek, orzechów włoskich czy nasion chia pozwoli dodatkowo dostarczyć kwasów tłuszczowych omega-3, wykazujących działanie przeciwzapalne.  Tłuszcze te obecne również w tłustych rybach morskich, które dodatkowo mogą poprawiać wrażliwość tkanek chorego na hormony produkowane przez gruczoł tarczycowy [1, 2].

Wybór produktów o niskim indeksie glikemicznym przez osoby cierpiące na Hashimoto ma z kolei znaczenie przede wszystkim dlatego, że często chorobie tej towarzyszą również zaburzenia w gospodarce węglowodanowej. Produktami spożywczymi charakteryzującymi się niskim IG są m.in.: produkty zbożowe takie jak kasza gryczana, kasza jęczmienna pęczak, pieczywo żytnie razowe. Do grupy tej zaliczyć możemy również większość owoców z wyjątkiem np. dojrzałych bananów czy owoców suszonych i warzywa. Warto wiedzieć ponadto, że na wartość indeksu glikemicznego danego produktu może mieć wpływ również obróbka termiczna. Przykładem może być tutaj marchew, której indeks glikemiczny po ugotowaniu jest wyższy w porównaniu do jej postaci surowej. Dodatkowo produkty o niskim indeksie glikemicznym zawierają duże ilości błonnika pokarmowego, co może być pomocne w zwalczaniu zaparć, z którymi często borykają się chorzy na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Należy jednak pamiętać, że oprócz dostarczania błonnika w codziennej diecie istotne jest również odpowiednie spożycie płynów, które pozwoli w pełni wykorzystać jego potencjał. Włókno pokarmowe może także korzystnie wpłynąć na stężenia cholesterolu, glukozy czy insuliny u osób z Hashimoto. W przypadku osób zmagających się z syndromem jelita drażliwego (IBS), podaż produktów wysoko-błonnikowych powinna być ograniczona i dostosowana do indywidualnych tolerancji pacjenta.

Produkty, które warto ograniczać w diecie to przede wszystkim produkty wysokoprzetworzone, a w szczególności cukierki, ciastka, wysokosłodzone dżemy, będące źródłem węglowodanów prostych. Działanie takie będzie miało duże znaczenie nie tylko w przypadku stwierdzonych już u chorego zaburzeń glikemii, ale również w ich profilaktyce [1, 2].

Bibliografia:

  1. Ratajczak A. E., Moszak M., Grzymisławski M.: Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ 2017, 7, s.305-311.
  2. Zakrzewska E., Zegan M., Michota- Katulska E.: Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromat Chem Toksykol 2015, 2,s. 117-127.

Hormony tarczycy i interpretacja wyników

Tarczyca składa się z komórek zwanych tyreocytami. Produkują one rodzaj swoistego żelu – tyreoglobulinę. W skład tego żelu wchodzi aminokwas – tyrozyna, z której z kolei powstają hormony tarczycowe. W wyniku przyłączenia się cząsteczek jodu w obrębie tyrozyny powstaje tyroksyna (T4) oraz trójodotyronina(T3).

Tyroksyna (T4) jest 300 razy mniej aktywna niż trójodotyronina(T3), stąd klasyfikowana jako hormon nieaktywny. 20% aktywnej formy hormonu T3 jest produkowane w tarczycy, a pozostałe 80 % powstaje w narządach takich jak wątroba i nerki. Do przemiany T4 do T3 niezbędny jest m.in. cynk.

Niski poziom hormonów tarczycy (T3 iT4) staje się sygnałem do wydzielania TSH (Thyroid Stimulating Hormone), natomiast poziom wysoki tych hormonów hamuje wydzielanie TSH. Na poziom TSH mogą mieć wpływ również takie czynniki jak: stres,
choroba, brak snu, ciąża, niska temperatura otoczenia.

Niedoczynność tarczycy to nic innego jak niewystarczająca produkcja hormonów tarczycowych (T3 i T4).Do produkcji tych hormonów potrzebne są takie związki jak: jod, selen, cynk, tyrozyna. Jeżeli występuje niedobór jodu, powstają wole. Jako, że przyczyny powstawania woli są od dawna dobrze poznane, prostym rozwiązaniem stało się wzbogacanie produktów codziennego spożycia takich jak sól, czy płatki śniadaniowe w ten pierwiastek. Faktycznie spowodowało to znaczny spadek wola wywołanego niedoborem jodu, jednak z drugiej strony czasowo zbiegło się to jednocześnie ze wzrostem zachorowań na limfocytarne zapalenie tarczycy, czyli Hashimoto. Istnieje wiele spekulacji na temat przyczyn choroby, jednak nie wątpliwie istnieje związek między wysoką podażą jodu (dieta bogata w sól) przy jednoczesnej niewystarczającej podaży selenu (gleby ubogie w ten pierwiastek znajdują się niestety m.in. w Polsce), a uszkodzeniem tarczycy spowodowanym przez produkt uboczny powstający w wyniku przemian jodu, czyli nadtlenek wodoru. Więcej na ten temat poczytacie tutaj http://hashimotodieta.pl/kilka-slow-o-jodzie-w-chorobie-hashimoto/

Wracając jednak do tematu, czyli hormonów ich poziom u zdrowego człowieka wg. większości norm laboratoryjnych powinien mieścić się w poniższych zakresach
FT3: 1,71-3,71 pg/ml
Ft4: 0,7-1,48 ng/dl
TSH: 0,35-4,95 uIU/ml

*F (free) – oznacza że badanie dotyczy wolnej formy hormonów co w większości laboratoriów uznawane jest za standard jako bardziej miarodajny wskaźnik diagnostyczny

Należy dodać, że specjaliści od chorób tarczycy skłaniają się raczej do węższych norm TSH w zakresie między 1, a 2 uIU/ml. Sama z doświadczenia zauważyłam, że gdy u młodej osoby TSH przekracza 2,5 to w dalszych badaniach typu USG, przeciwciała anty-TPO i anty-TG okazuje się że są to początki niedoczynności. Niestety większość lekarzy ignoruje wysokie wyniki TSH dopóki nie przekroczą 4, gdzie często okazuje się, że tarczyca już jest w fatalnym stanie.
Niektórzy lekarze zalecają często jedynie badanie FT4, podczas gdy u wielu osób zdolność zamiany T4 do aktywnej postaci T3 może być zaburzona. Przy mieszczącym się w normie poziomie FT4 może nie być wystarczającej ilości FT3 – co widziałam wielokrotnie wśród moich Pacjentów. Aby sprawdzić czy konwersja FT4 do FT3 jest prawidłowa polecam poniższy kalkulator
http://www.chorobytarczycy.eu/kalkulator
Jeśli chodzi o interpretację wyników to najlepiej gdy FT3 i FT4 są na poziomie powyżej 50%, a różnica procentowa między FT3 i FT4 jest jak najmniejsza i nie przekracza 30%. Jeżeli mamy dość wysoki poziom FT4 np. na poziomie 60%, a FT3 na poziomie 10% może to wskazywać na upośledzoną konwersję. Czym może być to spowodowane? Najczęściej dzieje się tak w wyniku niedoborów selenu, cynku, żelaza, rzadziej witaminy A, ryboflawiny, pirydoksyny i B12. Warto więc poszerzyć diagnostykę o zawartość tych pierwiastków w organizmie, a w szczególności zwrócić uwagę na stężenie ferrytyny we krwi, której poziom często jest zaniżony w przypadku Pacjentek płci pięknej. Innym czynnikiem upośledzającym konwersję FT4 do FT3 jest stosowanie takich leków jak: beta-blokery, pigułki antykoncepcyjne, fenytoina i teofilina, nadmiar ołowiu, rtęci, pestycydów, zaburzenia gospodarki cukrowej.

Rzadziej zlecane są badania na odwróconą formę T3. Odwrócona forma T3 (rT3) jest produkowana m.in. w sytuacjach stresowych. Forma ta przyłącza się do receptora tarczycy, ale zamiast go aktywować, powoduje jego zablokowanie.

Selen w chorobie Hashimoto

Na początku opiszę krótko jaki jest związek między selenem, a pracą tarczycy.
Po pierwsze selen to silny antyoksydant, który bierze udział w metabolizmie hormonów tarczycy, a dokładnie w przemianie FT4 w FT3 – czyli aktywną formę hormonu.
W badaniach na zwierzętach oraz w przeprowadzonych na mniejszą skalę badaniach na ludziach na terenie Węgier, Niemiec i Grecji (m.in. badania Dr. Mazokopakia, Dr. Gärtnera) wykazano związek między suplementacją selenu w dawce 200 mcg przez 6 miesięcy, a redukcją przeciwciał tarczycowych anty-TPO.
Badania opublikowane w 2005 roku przez J. Köhrle F. Jakob B. Contempré J. E. Dumont, wykazały rolę selenu w ochronie tarczycy przed toksycznym wpływem H2O2, którego nadmiar może wpływać na uszkodzenie tarczycy.
Badań wskazujących na ochronną rolę selenu w niedoczynności tarczycy Hashimoto jest dużo więcej i choć istnieje również kilka nie wykazujących związku między suplementacją tego pierwiastka, a przebiegiem choroby, większość przemawia na korzyść suplementacji tego pierwiastka pod postacią selenometioniny lub selenianu sodu w dawce 200 mcg na dobę. Uzupełnienie tego pierwiastka w diecie jest szczególnie istotne na terenach gdzie gleba jest uboga w selen, m.in. na terenach Polski.

Wiele osób przyjmujących do tej pory masę leków stara się unikać wprowadzania kolejnych pigułek (czemu wcale się nie dziwię) i poszukuje bardziej naturalnych źródeł selenu. I w tym momencie pojawiają się słynne orzechy brazylijskie. Faktycznie są to produkty bardzo zasobne w ten pierwiastek z tym, że zawartość selenu zależy od miejsca pochodzenia, a dokładnie od zasobności gleby w ten pierwiastek. Z tego względu ciężko jest określić chociaż orientacyjną zawartość selenu w orzechach brazylijskich bez uwzględnienia kraju z którego są importowane. Zawartość selenu w 1 orzechu brazylijskim pochodzącym z centralnej części Brazylii może wynieść 180 mcg, w orzechu z Peru 33 mcg, a z Boliwii zaledwie 8 mcg. Większość źródeł wskazuje, że najbogatsze w ten pierwiastek są orzechy pochodzące z właśnie z Brazylii, Wenezueli oraz Kolumbii. Bezpieczną ilością zapewniającą dostateczną ilość selenu w podaży dobowej wydaje się więc od 1 do 6 orzechów dziennie, w zależności od kraju pochodzenia.  Dobry źródłem selenu są również ryby (halibut, makrela, tuńczyk, dorsz), krewetki, skorupiaki, jaja, zboża, nabiał (obfitość nabiału w selen jest zależna od jego zawartości w paszach). Źródłem tego mikroelementu są również grzyby, czosnek oraz orzechy brazylijskie. Witaminy A, E oraz C powodują zwiększoną przyswajalność selenu.

Produkty

Zawartość selenu (µg/100g)

Orzechy brazylijskie
1917
Dorsz
65,5
Halibut
45,6
Makrela
44,1
Łosoś
36,5
Mintaj
36,5
Śledź
36,5
Tuńczyk 
36,5
Kawior
36,5
Krewetki
29,6
Orzechy włoskie
17,0
Mąka pełnoziarnista
70,6
Mąka pszenna
39,8
Płatki owsiane
45,2
źródło:  Kostiukow A., Rosołek M., Romanowski M. i wsp.: Dieta jako istotny czynnik wspomagający leczenie choroby Hashimoto

Bibliografia:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17696828
https://academic.oup.com/edrv/article-lookup/doi/10.1210/er.2001-0034
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17696828
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23046013
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17450242
Socha K. i in., Nawyki żywieniowe a stężenie selenu w surowicy u pajentów z chorobą Hashimoto, Probl Hig Epidemiol, 2012, 93 (4), 824-827
Zagrodzki P. i in., Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto, Postępy Hig Med Dośw, 2014, 68, 1129-1137

Czym jest choroba Hashimoto?

Choroba Hashimoto, czyli  limfocytarne zapalenie tarczycy, należy do chorób autoimmunologicznych. Oznacza to, że w wyniku nieprawidłowego pobudzenia układu immunologicznego dochodzi do powstawania przeciwciał przeciwko własnej tarczycy. Powoduje to przewlekłe niebolesne zapalenie tarczycy, powoli (przez lata) niszczące ten gruczoł i prowadząc do zmniejszenia produkcji hormonów. Mimo, iż choroba często traktowana  jest jako choroba tarczycy, bardziej trafnie było by ją zakwalifikować jako  chorobę całego organizmu, gdyż “narządem” upośledzonym jest tu układ immunologiczny. Nazwa choroby pochodzi od nazwiska japońskiego lekarza Hakaru Hashimoto, który w 1912 roku zdiagnozował 4 przypadki tego schorzenia.

Jakie są przyczyny choroby?

Do tej pory nie udało się określić konkretnych czynników wywołujących chorobę, choć w środowisku naukowym istnieje wiele hipotez i kontrowersji. Wskazuje się na powiązanie pojawienia się choroby z :

    • uwarunkowaniami genetycznymi (choroby autoimmunologiczne w rodzinie)
    • zaburzenia hormonalne (kobiety zapadają na chorobę Hashimoto 80% razy częściej w stosunku do mężczyzn, dodatkowo pierwsze objawy choroby często manifestują się po porodzie)
    • silne pobudzenie układu immunologicznego czynnikami zewnętrznymi takimi jak m.in.: zakażenia wirusowe, bakteryjne, pasożytnicze, przewlekły stres

Epidemiologia

Choroba Hashimoto po raz pierwszy opisana została w 1912 r. przez dr Hakuru Hashimoto. Jest ona obecnie jedną z najczęściej występujących chorób przewlekłych o podłożu autoimmunologicznym. Szacuje się, że występuje u około 10 % populacji. Częstsze występowanie choroby zaobserwowano u kobiet, głównie w okresie reprodukcyjnym. Jest to także jedno z najczęstszych schorzeń występujących u dzieci i młodzieży.

Bibliografia

  • Bartnicka A., Drews-Reczewska K., Dronka-Skrzypczak J., Gałęcka M., Łukaszewicz Z.,  Dieta w chorobach autoimmunologicznych, PZWL 2017
  • Gołąb J. Jakubisiak M. Lasek W. Stokłosa T.: Immunologia, wyd. II, PZWL, Warszawa 2012
  • Andrzej Lewiński: Niedoczynność tarczycy, w Interna Szczeklika 2017
  • Andrzej Lewiński: Przewlekłe zapalenia tarczycy, w Interna Szczeklika 2017, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
  • Barbara Jarząb: Choroby tarczycy, w Interna Szczeklika 2017, Medycyna
  • Gierach M., Gierach J., Skowrońska A. i wsp.: Hashimoto`s thyroiditis and carbohydrate metabolism disorders in patients hospitalised in the Departmentof Endocrinology and Diabetology of Ludwik Rydgier Collegium Medicum in Bydgoszcz between 2001 and 2010. Endokrynol Pol 2012, 63, 1, 14-17
  • Zakrzewska E., Zegan M., Michota-Katulska E.: Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromat Chem Toksykol 2015, 48, 2, 117-127

Co zwiększa ryzyko występowania choroby?

Do czynników zwiększających ryzyko występowania choroby należą:

  • zmiany hormonalne: ciąża, urodzenie dziecka, wiek okołomenopauzalny
  • przewlekłe infekcje o podłożu bakteryjnym i wirusowym
  • płeć żeńska
  • występowanie innych chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak m.in.: cukrzycą typu 1, celiakia, reumatoidalne zapalenie stawów, bielactwo, niedokrwistość Addisona i Biermera
  • długotrwały stres
  • występowanie chorób tarczycy oraz chorób autoimmunologicznych (z autoagresji) w najbliższej rodzinie

Inne dolegliwości często „chodzące w parze” z chorobą Hashimoto

  • Cukrzyca typu 1 oraz typu 2
  • Niedoczynność lub nadczynność kory nadnerczy
  • Zaburzenia miesiączkowania
  • Otyłość
  • Insulinooporność!!!
  • Schorzenia reumatyczne
  • Celiaklia
  • Endometrioza
  • Bielactwo nabyte
  • Autoimmunizacyjne choroby wątroby

Ze względu na większe ryzyko występowania tych chorób, osobom z Hashimoto poleca się baczną samoobserwację pod kątem występowania objawów charakterystycznych dla poszczególnych jednostek chorobowych, a w razie zauważenia charakterystycznych dolegliwości, wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych.

Objawy w chorobie Hashimoto

Pierwsze miesiące choroby często przypominają raczej nadczynność tarczycy, niż niedoczynność i jest to okres tzw. Hashitoxicosis. Dzieje się tak ponieważ w miarę niszczenia tarczycy przez przeciwciała do krwioobiegu przedostaje się duża ilość hormonów tarczycowych. W obrazie USG tarczyca może być zarówno zmniejszona jak i powiększona. Z czasem objawy jednak coraz bardziej przypominają te w niedoczynności tarczycy  i to właśnie ku niedoczynności tarczycy ostatecznie wiedzie nieleczona choroba.

Głównymi objawami choroby Hashimoto są: przyrost masy ciała, wypadanie włosów, uczucie senności i zmęczenia, depresja, zaparcia. U niektórych pacjentów występują tzw. wole tarczycowe [1]. Powstają one na skutek stopniowego, czasami niesymetrycznego, powiększania się gruczołu.  Wskazuje się również na współwystępowanie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy z innymi schorzeniami, takimi jak: cukrzyca typu I, celiakia, łuszczyca, toczeń rumieniowaty układowy, bielactwo [3,4]. Choroba Hashimoto jest uznawana jako czynnik ryzyka rozwoju chłoniaka złośliwego oraz raka brodawkowatego [2].

Nasilenie poszczególnych objawów zależy od  stopnia zaawansowania choroby i kondycji tarczycy. Jako, że choroba przez lata nie daje żadnych wyraźnych objawów, większość chorych jest zdiagnozowana w momencie gdy doszło już do znacznego uszkodzenia tarczycy lub jest ona już w stanie zanikowym.

WCZESNA DIAGNOZA CHOROBY W ZNACZNYM STOPNIU UŁATWIA LECZENIE I KOMFORT ŻYCIA PACJENTA!

Bibliografia

  1. Ratajczak A., Moszak M., Grzymisławski M.: Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ 2017, 7, 4, 305-311
  2. Zagrodzki P., Kryczyk J.: Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto. Postepy Hig Med. Dosw 2014, 68, 1129-1137
  3. Gierach M., Gierach J., Skowrońska A. i wsp.: Hashimoto`s thyroiditis and carbohydrate metabolism disorders in patients hospitalised in the Departmentof Endocrinology and Diabetology of Ludwik Rydgier Collegium Medicum in Bydgoszcz between 2001 and 2010. Endokrynol Pol 2012, 63, 1, 14-17
  4. Zakrzewska E., Zegan M., Michota-Katulska E.: Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromat Chem Toksykol 2015, 48, 2, 117-127

Rozpoznania choroby Hashimoto

Chorobę diagnozuje się poprzez wykonanie specyficznych badań.

Najważniejsze z nich to:

  • USG tarczycy
  • Oznaczenie poziomu przeciwciał anty-TPO (rozpoznana dokonuje się przy znacznie podwyższonym poziomie –  co najmniej 500; niższe miano jest nieswoiste i może występować w przypadku innych chorób)
  • Oznaczenie poziomu TSH
  • Dodatkowo zaleca się również wykonanie badań:

  • poziomu prolaktyny (PRL) – ze względu na zwiększone ryzyko zaburzeń wydzielania tego hormonu w chorobach tarczycy i chorobach o podłożu autoimmunologicznym
  • poziomu trójglicerydów (TG) – ze względu na większe ryzyko wartości ponadnormatywnych 

* Dopóki objawy niedoczynności tarczycy nie ustąpią należy kontrolować poziom fT3, fT4, TSH (co 4-6 tygodni) i dopasowywać dawkę hormonu. Jeżeli pomimo to objawy utrzymują się należy wziąć pod uwagę inne możliwe przyczyny i rozszerzyć obszar poszukiwań.

 

Rozpoznanie przyczyn choroby Hashimoto – ważne badania dodatkowe

Równie ważne co dokładana diagnoza choroby jest również poznanie przyczyn choroby, co w znacznym stopniu decyduje o powodzeniu jej leczenia. Co prawda nie ma jednoznacznych dowodów naukowych wskazujących na konkretną przyczynę choroby, jednak ze względu na coraz liczniejsze doniesienia na temat związku chorób autoimmunologicznych z nieszczelną śluzówką jelita oraz/i zaburzoną mikroflorą jelitową warto wykonać poniższe badania

TESTY NA NIETOLERANCJE POKARMOWE

Podobnie jak w przypadku innych chorób o podłożu autoimmunologicznym warto wykonać test na nietolerancje pokarmowe, ze względu na zwiększone ryzyko nieprawidłowej reakcji organizmu na spożycie pewnych pokarmów w tej chorobie. Wspomniana nieprawidłowa reakcja polega na przedostawaniu się niestrawionych białek pokarmowych przez nieszczelne bariery jelitowe (tzw. przeciekające jelita) do krwi, gdzie pobudzają produkcję przeciwciał (klasy IgG). Dochodzi więc do nieprawidłowej i nadmiernie nasilonej reakcji systemu odpornościowego na nieszkodliwe same w sobie składniki obecne w żywności.Najczęstszymi produktami źle tolerowanymi przez chorych są: mleko i produkty z jego udziałem, pszenica, gluten, soja. Nie ma jednak reguły, że wszyscy chorzy źle reagują na powyższe produkty, dlatego najlepszą metodą jest wykonanie testu i wykluczenie poszczególnych produktów na podstawie uzyskanego wyniku.Najbardziej wiarygodne wyniki można uzyskać poprzez wykonanie testów genetycznych. Testy wykonywane z krwi charakteryzują się mniejszą czułością.

JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE BADANIE MIKROBIOLOGICZNE KAŁU np. typu KyberKompakt (badanie składu mikroflory jelitowej, wykrywanie obecności grzybów) + dodatkowo badanie na obecność pasożytów

Ze względu na to, że nieprawidłowy skład mikroflory jelitowej może stać się przyczyną przewlekłych stanów zapalnych

BADANIE POZIOMU WITAMINY D3

Jako, że poziom tej witaminy odgrywa ogromną rolę w „wyciszaniu” procesów autoimmunologicznych, warto sprawdzić jej poziom we krwi.

KRZYWA CUKROWA WRAZ Z POMIAREM STĘŻENIA INSULINY

W celu zdiagnozowania ew. insuliniiporności, której ryzyko występowania w przypadku osób chorych jest większe

Leczenie choroby Hashimoto

Standardowe leczenie choroby jest objawowe i polega na podawaniu syntetycznych hormonów tarczycowych, które z powodu zniszczenia narządu, przestają być w naturalny sposób produkowane przez organizm. Najczęściej podawanymi lekami są Letrox, Eutyrox, ewentualnie Eltroxin albo Novothyral. Przyjmowanie leków jednak nie wpływa na cofnięcie się powstałych zmian, czy regenerację komórek tarczycy, a jedynie pozwalają na uniknięcie lyb złagodzenie dolegliwości związanych z deficytem hormonów we krwi, m.in. nadmierną masą ciała, obniżoną odpornością, czy sprawnością intelektualną. Coraz częściej stosowane jest również leczenie przyczynowe, które ma na celu nie tylko złagodzenie objawów choroby, ale również eliminację przyczyn problemu. Z tego względu dużą wagę przywiązuje się do stosowania odpowiedniej diety, z której należy wykluczyć składniki nasilające stan zapalny, wpływające na zmniejszenie produkcji hormonów tarczycy oraz produkty działające drażniąco na jelita. Z drugiej strony należy wzbogacić dietę o produkty wpływające na przyspieszenie metbolizmu oraz łagodzące stan zapalny w organizmie.

Poprzez odpowiednio dobraną dietę można więc nie tylko wpłynąć na zniwelowanie lub złagodzenie  przykrych dolegliwości związanych z chorobą, ale też nawet zatrzymać lub spowolnić jej przebieg, co w wybranych przypadkach powoduje nawet całkowitą regresję i powrót do zdrowia.

Co chorzy zyskują poprzez stosowanie odpowiedniej diety?

  • poprawa samopoczucia
  • złagodzenie dokuczliwych objawów choroby jak m.in. przemęczenie, osłabienie, problemy z koncentracją itd.
  • unormowanie  masy ciała
  • zmniejszenie ryzyka powikłań choroby takich jak: choroba niedokrwienna serca, hipercholesterolemia, zaparcia i bóle brzucha
  • obniżenie poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych
  • zmniejszenie dawki stosowanego leku, a nawet całkowity powrót do zdrowia (dotyczy osób we wczesnym stadium choroby, u których nie doszło do poważnych uszkodzeń tarczycy)
  • uszczelnienie nabłonka jelitowego i likwidacja nadżerek jelitowych

Produkty szkodliwe, które należy wyeliminować z diety przy chorobie Hashimoto

To przede wszystkim toksyny i składniki, które przyczyniają się do uszkodzenia śluzówki jelita:

  • syntetyczne dodatki do jedzenia, czyli wszelkie produkty wysoko przetworzone jak: słodycze, chipsy, gotowe dania obiadowe, zupy z proszku i inne produkty instant, „nafaszerowane” hormonami mięso, spulchniane azotem serki, pieczywo cukiernicze, fast-foody itd.
  • leki i suplementy diety o kiepskim składzie
  • dym nikotynowy
  • alkohol
  • mocna kawa
  • pestycydy i środki owadobójcze (pryskane owoce i warzywa)
  • sztuczne słodziki, zawarte m.in. w coli light, słodkich napojach oraz innych produktach z grupy tzw. dietetycznych, często opatrzonych napisem „fit”, „light” itd.

Produkty o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym

  • białe pieczywo, słodzone płatki, naleśniki, wafle ryżowe, słodycze, biały ryż, soki itd.

Produkty blokujące produkcję hormonów tarczycy, o działaniu wolotwórczym:

  • warzywa krzyżowe: kapusta biała, włoska, brokuły, brukselka (szczególnie jedzone na surowo)
  • soja i przetwory sojowe jak np. sos sojow
  • kasza jaglana

Inne produkty na które trzeba uważać w chorobie Hashimoto

LAKTOZA, CUKIER, PSZENICA

W przypadku wielu chorych eliminacja z diety mleka, słodyczy oraz pszenicy lub/i produktów zawierających gluten przynosi dużą poprawę samopoczucia oraz wyciszenie procesów autoimmunizacyjnych, dlatego warto wyeliminować te produkty z diety. W przypadku eliminacji glutenu, po okresie około pół roku można zacząć stopniowo ponownie wprowadzać produkty zawierające gluten (z wyjątkiem produktów zawierających zwykłą pszenicę) i obserwować reakcje organizmu. Czas eliminacji poszczególnych produktów z diety jest dobierany indywidualnie, w zależności od wyników testów na nietolerancje pokarmowe i może być różny (od 3 miesięcy nawet przez całe życie). Z picia mleka oraz jedzenia słodyczy należy całkowicie zrezygnować.

Poniżej lista produktów zawierających gluten

  • Pszenica (i jej dawne odmiany, np. orkisz, płaskurka), pszenżyto, jęczmień, żyto, zwykły owies (ze względu na zanieczyszczenia), mąka pszenna, żytnia, jęczmienna, płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane, kasza manna, kuskus, kasza jęczmienna (pęczak, mazurska, perłowa), musli, kasze owsiane, kaszki błyskawiczne zbożowe i mleczno – zbożowe, makaron pszenny, makaron żytni, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pieczywo – każde – jeśli nie jest oznaczone jako bezglutenowe (chleb biały i razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel, pieczywo chrupkie, precle), pieczywo cukiernicze suche (herbatniki, ciastka, wafle, biszkopty, pierniczki, sucharki, paluszki itp.), ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka do hamburgera, bułka tarta, otręby pszenne/żytnie
  • Panierki do mięs i ryb oraz potrawy panierowane
  • Napoje mleczne z dodatkiem słodu jęczmiennego, produkty mleczne z ziarnami zbóż
  • Ciasta i ciastka upieczone z niedozwolonych mąk lub z niedozwolonym proszkiem do pieczenia, słód jęczmienny
  • Kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje słodzone słodem jęczmiennym, piwo
  • Zwykły sos sojowy
  • Zupy zaprawiane mąką, zupy z makaronem, z lanym ciastem
  • Zwykły proszek do pieczenia, hydrolizowane białko roślinne, seitan (zastępnik mięsa stosowany przez wegetarian) komunikanty z mąki pszennej, zwykłe opłatki świąteczne
  • Większość wędlin, szczególnie tzw. wysokowydajne
  • Gotowe sosy, mieszanki przypraw

Kilka słów o jodzie w chorobie Hashimoto

Jod jest składnikiem hormonów tarczycy, a więc obecność jodu jest potrzebna do ich produkcji. Ilość zawartego jodu w artykułach spożywczych jest zależna od pochodzenia produktów i tym samym m.in. od zasobów tego mikroelementu znajdujących się w glebie oraz wodach gruntowych. Nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy może być spowodowane nie tylko niedoborem jodu, ale również jego nadmiarem. Zbyt niska zawartość jodu może skutkować powstaniem wola tarczycowego, natomiast nadmiar wystąpieniem efektu Wolffa-Chainkoffa, a także jego zbyt duża ilość u chorych na Hashimoto może wzmagać odpowiedź zapalną układu immunologicznego, prowadząc m.in. wzmożonej odpowiedzi zapalnej przeciwko własnym antygenom gruczołu tarczowego [1,2].

W badaniach na 905 pacjentach autorzy zaobserwowali, iż nadmierna podaż jodu ma wpływ na powstawanie chorób tarczycy. Ponadto stwierdzono, że bardziej podatne na działanie jodu są kobiety [1].

Zapotrzebowanie organizmu na jod wynosi 160 µg. Jego źródłem są ryby, zwłaszcza dorsz, makrela, łosoś, jak również glony i wodorosty. W większości krajów, w tym w Polsce joduje się sól kuchenną, z tego powody niedobory są obecnie rzadko obserwowane. Wody mineralne również są źródłem tego składnika m.in. Ustronianka z jodem [3].

Bibliografia:

  1. Ratajczak A., Małgorzata M., Grzymisławski M.: Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ. 2017, 4,305–311
  2. Kostiukow A., Rosołek M., Romanowski M. i wsp.: Dieta jako istotny czynnik wspomagający leczenie choroby Hashimoto.
  3. Tuchendler P., Zdrojewicz Z. Dieta w chorobach tarczycy. Med Rodz 2017, 20, 299-303

Pożądane produkty i składniki w diecie osób chorych na Hashimoto

KWASY OMEGA-3

Są składnikiem o udowodnionym skutecznym działaniu we wspomaganiu leczenia chorób z autoagresji. Łagodzą stan zapalny, jaki towarzyszy chorobie, a ponad to pomagają zwiększyć koncentrację i chronią przed depresją. Najbogatszymi źródłami w diecie tych kwasów są:

  • ryby takie jak: łosoś atlantycki, sardela, sardynki, szproty, śledź atlantycka, makrela wędzona, pstrąg, tuńczyk
  • siemię lniane w ziarnach, zmielone przed spożyciem lub olej lniany
  • orzechy włoskie

Ze względu na wysokie zawartości rtęci i zanieczyszczeń w rybach hodowlanych, jak również w popularnym tuńczyku w puszce, ryb warto wybierać ryby dziko żyjące, np. z terenu Atlantyku, czy Pacyfiku oraz małe rybki akie jak: szproty, czy sardynki.

Kwasy omega-3 wpływają na stymulowanie wątroby do przemiany T4 w T3, powodując wzrost metabolizmu ustrojowego oraz wrażliwości komórek na hormony. 

U pacjentów z Hashimoto wzrost spożycia produktów bogatych wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega 3 wpływa na uregulowanie funkcji układu immunologicznego (w szczególności efekt ten jest widoczny jeżeli poprzednio podaż tych kwasów w diecie była niska). Ponadto, WNKT omega-3 oprócz funkcji przeciwzapalnej, wykazuje również właściwości antyarytmiczne, przeciwzakrzepowe, przeciwmiażdżycowe, obniża stężenie trójglicerydów, pozytywnie wpływa na profil lipidowy krwi, obniża produkcję czynników prozapalnych (IL-1, czynnika martwicy nowotworu).

SELEN

Niedobór tego pierwiastka jest jednym z poznanych czynników wpływających na wzrost przeciwciał anty-TP i anty-TG, dlatego nie powinno go zabraknąć w diecie osób chorych. Najobfitsze źródła w żywności zostały przedstawione poniżej

PRODUKT ZAWARTOŚĆ NA 100 G
orzechy brazylijskie 127
łosoś świeży 32,2
łosoś wędzony 26
jaja kurze całe 23,3
kasza gryczana 20
kakao 14,3
szynka wędzona 12,1
czekolada gorzka 4,5
orzechy włoskie 1,7

SILNE PRZECIWUTLENIACZE W ŻYWNOŚCI

Produkty z tej grupy powinny znaleźć się w diecie chorych na co dzień ze względu na działanie przeciwzapalne

  • WITAMINA C
    Bogate źródła: pietruszka, papryka, porzeczki, truskawki, dzika róża, aronia, kiwi, pomarańcze i inne cytrusy
  • WITAMINA E
    Bogate źródła: oliwa z oliwek, orzechy brazylijskie, włoskie, migdały, pestki dyni, ziarna słonecznika
  • BETA KAROTEN
    Bogate źródła: marchew, dynia, marchewka, morele, brzoskwinie, pomidory
  • CYNK
    Bogate źródła: ostrygi, pestki dyni, kiełki pszenicy, ziarna sezamu, gorzka czekolada, mięso wołowe, cielęce, wieprzowe, fasola, kasza gryczana, płatki owsiane, wątroba i podroby
  • POLIFENOLE
    Borówki, jagody, granaty, czerwone winogrona, żurawina, brokuły, jarmuż, liście selera, żółta i zielona fasola, gryka, herbata zielona, biała, imbir, cynamon, papryka chili, czosnek, papryka czerwona, gorzka czekolada

BŁONNIK

Jako, że chorobie często towarzyszy spowolniony metabolizm oraz tendencja do zaparć, w codziennej diecie powinny znaleźć się produkty będące bogatym źródłem błonnika jak:

  • soczewica, groch, fasola, cieciorka, brukselka, brokuły, pasternak
  • maliny, truskwaki, porzeczki, marakuja, kiwi, suszone śliwki, morele, figi, jabłka
  • płatki owsiane, otręby owsiane, kasza gryczana, ryż brązowy, dziki, płatki z amarantusa
  • orzechy włoskie, laskowe, migdały, pestki dyni, słonecznika, siemię lniane

UWAGA!

W PRZYPADKU ZESPOŁU JELITA DRAŻLIWEGO NALEŻY OKRESOWO OGRANICZYĆ PRODUKTY BOGATE W WĘGLOWODANY ŁATWO FERMENTUJĄCE, M.IN. : WARZYWA STRĄCZKOWE, JABŁKA, GRUSZKI, PRODUKTY ZAWIERAJĄCE GLUTEN, LAKTOZĘ, SŁODZIKI JAK SORBITOL, MANNITOL, SYROP GLUKOZOWO-FRUKTOZOWY ITP. 

USZCZELNIENIE NABŁONKA JELITOWEGO, PRZYWRÓCENIE PRAWIDŁOWEJ MIKROFLORY JELITOWEJ

  • Domowy rosół z kury – pod warunkiem, że mięso zostanie kupione z „pewnego źródła”: kurczak zagrodowy, mięso ekologiczne
  • Probiotyki i prebiotyki – dobrej jakości, o wysokiej zawartości bakterii probiotycznych
  • Ryby o wysokiej zawartości kwasów omega-3
  • Olej kokosowy
  • Kefir, maślanki i oraz jogurty naturalne z jak najmniejszą ilością dodatkowych substancji (najlepiej bio)

* w przypadku występowanie nietolerancji laktozy należy wybierać produkty mleczne bez laktozy

  • Kapusta kiszona, ogórki kiszone – oraz soki z tych produktów
  • Naturalne prebiotyki: cykoria/kawa z cykorii, banany, por, czosnek, siemię lniane

WITAMINA D3

Witamina D odgrywa rolę w gospodarce wapniowo-fosforanowej, pozytywnie oddziałuje na tkankę kostną wpływając na jej właściwą mineralizację. W tkance gruczołu tarczowego zostały zidentyfikowane receptory dla witaminy D, dlatego też jest ważnym składnikiem odpowiadającym za prawidłowe funkcjonowanie tarczycy. Stwierdzono, że u pacjentów chorujących na Hashimoto w porównaniu do osób zdrowych stężenie witaminy D było obniżone. W badaniu wysunięto wnioski, że stężenie tej witaminy było skorelowane z ilością przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie i peroksydazie tarczycowej. Ponadto, im dłużej trwała choroba, tym obserwowano niższe stężenia 25OHD3 w surowicy krwi pacjentów. W badaniach na zwierzętach autorzy wnioskują, iż suplementacja w witaminę D odgrywa rolę w prewencji chorób autoimmunologicznych. Jej niedobór może przyczyniać się do nowotworzenia, do powstania zaburzeń metabolicznych, insulinooporności, a także do zwiększonego ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Witamina D odpowiada także za zwiększoną produkcję cytokin przeciwzapalnych oraz obniżenie wytwarzania cytokin prozapalnych. U osób z niedoborem tej witaminy można zaobserwować łamliwość włosów oraz paznokci.

W badaniach innych autorów zauważono, że podaż witaminy D u pacjentów z Hashimoto było obniżone odnośnie rekomendacji (800-2000 IU/d w czasie wrzesień – kwiecień u osoby dorosłej). Obniżone stężenie tej witaminy obserwuje się nawet u 80% chorych.

Pacjenci z chorobą Hashimoto powinni szczególnie zadbać o prawidłowe stężenie witaminy D w surowicy krwi. Aktywna postać witaminy D powstaje w skórze pod wpływem promieni słonecznych. Dobrym źródłem tej witaminy w diecie są: tran, tłuste ryby, takie jak: tuńczyk, łosoś, śledź, makrela, także grzyby, jaja oraz w mniejszych ilościach w mięsie i produktach mlecznych. W przypadku znacznych niedoborów zaleca się suplementację tej witaminy.

WITAMINY Z GRUPY B

Dieta pacjentów z chorobą Hashimoto powinna spełniać zapotrzebowanie na witaminy z grupy B. Witamina B1 jest odpowiedzialna m.in. za wydzielanie kwasu żołądkowego, niezbędnego w trawieniu białek. Witaminy z grupy B pełnią funkcję w przemianie makroelementów, takich jak węglowodany, białka oraz tłuszcze 

Normy żywienia dla populacji Polski. Pod red. Mirosława Jarosza. 2017

Witamina

Rekomendowane spożycie u osoby dorosłej na dobę

Źródła w diecie

B1

1,1-1,3 mg

Mięso wieprzowe (schab, polędwica), wątroby, przetwory mięsne, nasiona roślin strączkowych, produkty pełnoziarniste, orzechy makadamia (1,19 mg/100g).

B2

1,1-1,3 mg

Mleko, produkty mleczne (sery twarogowe, podpuszczkowe dojrzewające), pełnoziarniste produkty zbożowe, brokuły, groszek zielony, szpinak (2,4 mg/100g)

PP

14-16 mg

Wątroba, mięso (kurczak, indyk), przetwory mięsne, ryby, orzechy ziemne, pełnoziarniste produkty zbożowe

B6

1,3-1,7 mg

Ryby (łosoś, makrela, pstrąg tęczowy), mięso (drobiowe, wieprzowe), podroby (zwłaszcza wątroba), rośliny strączkowe, orzechy, nasiona, czosnek, curry, imbir, chili, pełnoziarniste produkty zbożowe, brązowy ryż, komosa ryżowa, banany, morele suszone, papryka czerwona, ziemniaki, sok pomidorowy.

Foliany

400µg

Warzywa, szczególnie ciemnozielone, liściaste oraz kapustne (jarmuż, sałata, kapusta, brokuły), suche nasiona roślin strączkowych, wątroba, jaja

B12

2,4µg

Produkty zwierzęce – mięso, ryby, nabiał, jaja, podroby.

MAGNEZ

Przyswajalność magnezu jest wyższa z produktów spożywczych w porównaniu do suplementów diety. Źródłem tego składnika są m.in. warzywa strączkowe (groch, fasola), ziarna zbóż, orzechy, kakao. 

Niedobór magnezu często jest związany z nieprawidłową równowagą innych składników i objawia się m.in. osłabieniem, bolesnymi skurczami łydek, wypadaniem włosów, męczliwością, niewłaściwą pracą serca (zaburzenia rytmu serca), zaburzeniem koncentracji, depresją oraz osteoporozą.

W badaniach autorzy zaobserwowali, że hipomagnezemia powodowała wzrost reakcji zapalnej. Niska podaż magnezu wraz z pożywieniem skutkowała wzrostem poziomu CRP, które jest białkiem ostrej fazy, a jego produkcja jest uzależniona od cytokin zapalnych. Magnez pełni również funkcje w przebudowie i wzmocnieniu kości. Niska podaż tego składnika powodowała obniżenie wrażliwości komórek na insulinę.

Rekomendowane dzienne spożycie magnezu powinno wynosić dla kobiet 320 mg, a dla mężczyzn 420 mg.

Bibliografia:

  1. Omeljaniuk W., Dziemianowicz M., Naliwajko S. i wsp: Ocena sposobu żywienia pacjentek z chorobą hashimoto. Bromat Chem Toksykol 2011, 3, 428-433
  2. Sicińska P., Pytel E., Kurowska J. i wsp.: Suplementacja kwasami omega w różnych chorobach. Postepy Hig Med Dosw, 2015, 69, 838-852
  3. Tuchendler P., Zdrojewicz Z. Dieta w chorobach tarczycy. Med Rodz 2017, 20(4): 299-303
  4. Ratajczak A., Małgorzata M., Grzymisławski M.: Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ. 2017, 4,305–311
  5. Kostiukow A., Rosołek M., Romanowski M. i wsp.: Dieta jako istotny czynnik wspomagający leczenie choroby Hashimoto
  6. Karmańska A., Stańczak A., Karwowski B.: Magnez aktualny stan wiedzy. Bromat Chem Toksykol 2015, 4, 677 – 689

 

Najważniejsze zalecenia dietetyczne w chorobie Hashimoto w pigułce

  • Na co dzień zjadamy co najmniej 4 porcje warzyw dziennie. Im bardziej intensywny kolor – tym lepiej (większa zawartość przeciwutleniaczy)
  • Unikamy spożycia kapusty, brukselki, brokułów, soi oraz kaszy jaglanej – ze względu na zawartość goitrogenów oraz substancji blokujących produkcję hormonów tarczycy
  • Na co dzień pijemy dużo zielonej herbaty i stosujemy takie przyprawy jak imbir, kurkuma, chili
  • Rezygnujemy ze spożycia potraw przetworzonych, produktów gotowych, słodyczy oraz produktów typu light
  • Na co dzień pijemy dużo wody,
  • Rano spożywamy owsiankę/płatki z amarantusa na wodzie z dodatkiem zmielonego wcześniej siemienia lnianego
  • W razie niedoborów stosujemy suplementacje: witamina D3, selen, kwasy omega 3 (jeżeli nie jemy ryb), probiotyki
  • Mięso kupujemy tylko ze sprawdzonych źródeł – unikamy kurczaków faszerowanych hormonami
  • Unikamy tłustych mięs jak karkówki, kiełbasy, salcesony, pasztety
  • Jak najczęściej spożywamy ryby takie jak: szproty, śledź, łosoś, sardynki, pstrąg – najlepiej pochodzące z Pacyfiku/Atlantyku (unikamy ryb hodowlanych)
  • Codziennie jemy 1-2 porcje owoców, najlepiej: aronia, truskawki, porzeczki, kiwi, pomarańcze, jabłka
  • Do smażenia stosujemy olej kokosowy
  • Nie przejadamy się, jemy 4-5 posiłków dziennie
  • Jemy ogórki kiszone, kapustę, sok z tych warzyw, kefiry, naturalne jogurty (jeżeli dobrze tolerujemy przetwory mleczne)
  • Wykluczamy z diety produkty źle tolerowane, w tym również produkty zawierające pszenicę
  • Nie stresujemy  się
  • Co najmniej 3 razy w tygodniu jesteśmy aktywni fizycznie
  • Pijemy dużo wody,  ranek zaczynamy od wody z cytryną
  • Rezygnujemy z picia soków owocowych i słodkich napoi

Wszystkie osoby chore zachęcam do przestrzegania wyżej wymienionych zasad. Ze względu na to, że osoby z Hashimoto różnie reagują na zmiany w diecie, polecam wizytę u dietetyka, który profesjonalnie podejdzie do tematu i będzie na bieżąco kontrolował rezultaty diety. Osoby zainteresowane zapraszam do działu oferta IDM